banner vulan

ẢNH HƯỞNG CỦA LỄ VU LAN ĐẾN ĐẠO HIẾU TRONG NHÂN CÁCH CON NGƯỜI VIỆT

Thứ ba - 25/08/2015 23:41

Là một trong những tôn giáo lớn ở Việt Nam, với khoảng 10 triệu tín đồ và có mặt ở nước ta từ hơn 2000 năm qua. Dù đã trãi qua không ít thăng trầm cùng với những bước tiến của lịch sử dân tộc, nhưng với những tư tưởng chứa đựng nhiều giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp: từ bi, cứu khổ, thương người, vị tha… giá trị Phật giáo đã trở thành một bộ phận không thể tách rời trong di sản văn hoá dân tộc và nhân cách con người Việt Nam.

Bản chất nhân cách con người Việt Nam hiện nay là sản phẩm của nhiều học thuyết, tư tưởng và tôn giáo, của nhiều hoàn cảnh, là sự tổng hoà từ nhiều mối quan hệ xã hội khác nhau. Nhưng rõ ràng, có một thực tế không thể phủ nhận, đó là ngoài sự chi phối trực tiếp từ lý thuyết và nếp sống của Phật giáo đến nhân cách mỗi người  Phật tử, thì đồng thời, Phật giáo cũng đã có những tác động nhất định đến hầu hết nhân cách con người Việt, dù họ là lương hay là giáo.
 Nhìn về sự kiện lễ Vu lan trong đạo Phật và những tác động của sự kiện này đối với đạo hiếu con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay phần nào lý giải cho chúng ta thấy rõ điều đó.
  • Đôi nét về nguồn gốc ngày lễ Vu lan trong đạo Phật
  • Ngày lễ hội Vu lan còn có tên gọi khác là ngày báo hiếu, ngày xá tội vong nhân, được toàn thể tín đồ Phật giáo coi trọng và tổ chức trang nghiêm vào ngày rằm tháng 7 âm lịch hằng năm.
    Theo truyền thuyết của đạo Phật, nguồn gốc của ngày này xuất phát từ một nhân vật có tên gọi là Tôn giả Mục Kiền Liên - một trong số ít những đệ tử xuẩt chúng của đức Phật Thích Ca Mâu Ni.  Theo truyền thuyết, Tôn giả Mục Kiền Liên có một người mẹ, do có tính tham lam, dối trá đã tạo ra lúc còn sống nên khi chết đi phải chịu nhiều cảnh tra tấn, hành hạ dã man. Do vốn là một người giỏi pháp thuật, trong một lần dùng mắt để quan sát bốn phương tám hướng của vũ trụ, nhìn thấy cảnh mẹ mình bị tra tấn trong đau khổ đến mức làm cho thân thể bị gầy yếu xanh xao, động lòng thương mẹ, nên ông đã mang cơm dâng cho mẹ ăn, nhưng vì nghiệp chướng của người mẹ quá lớn nên bát cơm hoá thành bát than lửa đỏ, không thể dùng được.
    Vì thương mẹ và cầu mong cho linh hồn của mẹ mình được siêu thoát, Tôn giả Mục Kiền Liên đã đến cầu xin đức Phật giúp đỡ. Cảm động trước lòng hiếu thảo và sự thành kính của ông, đức Phật đã chỉ cho Mục Kiền Liên rằng, cứ đến rằm tháng Bảy, nếu tự mình thành tâm thỉnh cầu, đồng thời có cả sự hoan hỉ của chư Phật, chú nguyện của chư tăng, thì lúc đó mẹ của ông ta sẽ được siêu thoát. 
    Làm theo lời dặn của đức Phật, đến ngày rằm tháng bảy, Tôn giả Mục Kiền Liên đã lập chậu đựng đồ lễ để cúng còn gọi là bồn Vu lan, đồng thời thỉnh mời chư tăng đến chú nguyện nên mẹ của ông đã vượt qua kiếp nạn và được siêu thoát. 
    Từ câu chuyện đó, để bày tỏ lòng hiếu thảo và tri ân tổ tiên, ông bà, cha mẹ… những người đã có nhiều công lao sinh thành và nuôi dưỡng mình nên hằng năm cứ vào dip rằm tháng 7 âm lịch, noi theo tấm gương của Tôn giả Mục Kiền Liên, thế hệ con cháu tín đồ Phật tử đã tổ chức lễ Vu lan và duy trì lễ hội này cho đến tận hôm nay.
  • Lễ Vu lan - ngày đạo hiếu của dân tộc được nâng cao
  • Dù là bất kỳ ai, ở nơi đâu và làm gì, miễn là người con của đất Việt thì không ai xa lạ gì với những câu ca dao, ca ngợi công lao sinh thành, dưỡng dục to lớn của những bậc cha mẹ trong gia đình.
    "Công cha như núi Thái Sơn
    Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
    Một lòng thờ mẹ kính cha
    Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con"
    Cũng với ý nghĩa ấy, trong kinh của đạo phật có các các câu thơ:
    "Phước gì bằng phước mẹ còn
    Hoạ gì sánh họa tuổi non mất người…''
     
    "Đi khắp thế gian không ai tốt bằng mẹ
    Gánh nặng cuộc đời, không ai khổ bằng cha
    Biển cả mênh mông không đong đầy tình mẹ
    Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha
    … Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc
    Đừng để buồn lên mắt mẹ nghe không"
     
    Trong nhiều giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp đạo Phật chứa đựng, đạo hiếu được giáo lý nhà Phật hết sức coi trọng. Cũng vì vậy, trong lý thuyết Tứ ân của đạo Phật, bao gồm: ân quốc gia, xã hội; ân chúng sinh; ân Tam bảo và ân cha mẹ thì ân cha mẹ được đạo Phật đề cao nhất còn trong các tội lỗi con người mắc phải thì Phật giáo cho tội bất hiếu là tội nặng nhất.
    Xuất phát từ những ý nghĩa đó, khi lễ Vu lan trở thành ngày hội của Phật giáo thì cũng chính là dịp để mỗi người con trong gia đình bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình đến với cha mẹ. Dù có nhiều bận rộn trong công việc mưu sinh nhưng họ vẫn dành thời gian để hoà chung vào dòng người đổ về các chùa cầu nguyện cho cha mẹ. Biểu tượng chiếc hoa hồng màu trắng cài lên ngực áo để bày tỏ sự tri ân, tưởng nhớ đối với những người con không may mất mẹ, bông hoa hồng màu đỏ thể hiện sự hạnh phúc và niềm tự hào vì được ở bên mẹ … là những hình ảnh hết sức quen thuộc mà ai cũng dễ dàng bắt gặp trong dịp lễ hội Vu lan này.
     Có thể nói đây là thời gian, trong tâm hồn của không ít con người Việt, hình ảnh cha mẹ mình đuợc hiện lên một cách sống động, những công ơn, sự hy sinh của cha mẹ đã giành cho họ được thức tỉnh và nâng niu nhất. Lễ hội Vu lan tuy là ngày lễ truyền thống của đạo Phật, nhưng do đó mà đối với nhiều nơi trên cả nước cũng đã gần như trở thành ngày báo hiếu của cả cộng đồng
    Vì vậy, thiết nghĩ, trong thời kỳ hiện nay, khi mà bên cạnh những yếu tố tiến bộ của xã hội văn minh, hiện đại đem lại. Vẫn còn đó sự tác động của không ít những giá trị tiêu cực, do mặt trái của cơ chế thị trường và quá trình hội nhập đưa đến,  làm cho không ít người vì xoay tròn trong vòng mưu sinh, danh vọng hay chạy theo lợi ích của đồng tiền  mà bỏ quên cha mẹ, phụ tình phụ mẫu, giá trị của lòng tri ân, đạo hiếu của dân tộc có sự suy giảm … thì tinh thần tôn trọng, đề cao đạo hiếu trong lễ Vu lan của Phật giáo lại càng trở nên có ý nghĩa.
    Thế nhưng, cũng cần phải khẳng định rằng, giá trị đích thực của chữ Hiếu  không phải được thể hiện trên những hình thức trống rỗng, mâm cao cổ đầy, khối lượng hàng mã được đốt nhiều hay ít... Ngược lại, chữ Hiếu trong lễ Vu lan của đạo Phật được thể hiện ở thái độ, lòng tri ân thành kính thật sự và bằng chính những hành động thiết thực của  người con đối với bậc sinh thành, dưỡng dục. Có như thế, giá trị chân chính của lễ Vu lan mới được ghi nhận và có sức lan toả, trở thành ngày đạo hiếu của người Phật tử và toàn xã hội./.
                                                         
    Ths. Đinh Đức Hiền - Ban Tôn giáo, Sở Nội vụ Tp Đà Nẵng
     
  • TÀI LIỆU THAM KHẢO
    1. Nguyễn Tài Thư, Ảnh hưởng của các hệ tư tưởng và tôn giáo đối với con người Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997.
    2. Ban Tôn giáo Chính phủ, Bản tin Tôn giáo, tháng 8 năm 2006.
    3. Báo Đại Đoàn Kết, số 189 ngày 21 tháng 8 năm 2010.

     

 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 62
  •   Máy chủ tìm kiếm 1
  •   Khách viếng thăm 61
 
  •   Hôm nay 751
  •   Tháng hiện tại 33,519
  •   Tổng lượt truy cập 4,972,929